Het overbruggen van de kloof

Vol ongeloof en ontzetting zagen we vorige week ons wereldbeeld kantelen. Brute kracht worstelde zich omhoog en gaat het pluche bezetten. Volgend jaar mogen wij kiezen. Krijgen wij ook een verscheurd kieslandschap of gaan we zo’n schisma voorkomen?

unknown

Stari Most, symbolische verbintenis in een verdeelde stad

Maanden van modder gooien verdeelden Amerika tot op het bot en griften scheidslijnen tussen stad en platteland, kansrijk en kansarm. Uit het oog verloren kiezers werden gespot en kregen in Donald Trump een boegbeeld. In zijn kielzog eisten ze hun tradities en dromen terug. Om de laatste twijfelaars mee te zuigen, brak hun idool ongewenste feiten, redelijkheid en fatsoen weg. Ongeduldig opstomend, schoof hij de brokstukken opzij. Zijn fans waarderen zijn overrompelende daadkracht. Tegenstanders verwachten dat zijn korte lontje ons lelijk gaat opbreken.

We zijn door de uitkomsten van de Amerikaanse verkiezingen verrast omdat ons wereldbeeld gevormd is door sprookjes en verhalen waarin de slimmerik de reus overwint. De strijd om Troje werd niet door de krachtige Achilles beslist, maar door de listige Odysseus. Israëls aartsvaders en aartsmoeders jokten als hen dat beter uitkwam. Abraham bedroog de farao waar hij te gast was, Rebecca haar vader, Jacob zijn broer Esau. Ze gebruikten hun verstand, maar knipten tegelijkertijd de oeroude banden door die hen eerder met anderen verbonden. Als hen dat beter uitkwam, braken ze met gewoonterecht, tradities en waarheid. Zelfs goden keken fronsend naar die kille, egoïstische kant van het verstand. Toch waren die slimmeriken de eerste helden van een nieuwe tijd. Een tijd waarin het verstand begon te gloren. In Griekse filosofen en Hebreeuwse profeten vond het denken zijn eerste bloei.

Met de ontwikkeling van het denken ontstond er tweedeling in traditionele samenlevingen. De slimmeriken verrijkten zich ten koste van het volk, dat vervolgens in opstand kwam. Zo ook in het archaïsche Attica, waar de verschillen tussen arm en rijk in een burgeroorlog dreigden uit te monden. Verarmde boeren zochten een held om achter te schuilen, een verlosser die de rijken zou plukken. De rijken kropen bijeen en probeerden te redden wat er nog te redden viel. Dat de onvrede niet in geweld ontaardde, kwam omdat beide partijen tijdig hun vertrouwen in de tactvolle Solon stelden. Solon koos geen partij. Hij bewandelde een middenweg die voor beide partijen nog net acceptabel was. “Alles met mate!” was zijn richtsnoer. Hij plukte de rijken niet kaal, maar nam hen voldoende af om de armen weer een toekomst te bieden. Zijn tact en inlevingsvermogen verzoenden de verdeelde stadstaat.

“Het midden mist”, verzuchten we als we naar de komende verkiezingen kijken. Maar hoe ziet dit midden eruit?

De wijze Solon kon bruggen bouwen omdat hij zijn gesprekspartners begreep. Beide partijen vertrouwden hem omdat ze zich door hem gezien en gehoord voelden. Begrip en vertrouwen legden de basis voor een verbindend midden. Solon maakte het recht tot het kloppende hart van het eerder verdeelde Attica en legde rechten en plichten in wetten vast. Zo vestigde hij naam als wijze wetgever. Zijn oplossing kan ons inspireren eigentijdse manieren te zoeken om elkaar recht te doen. Onze rap digitaliserende wereld biedt weinig ruimte voor nuance. Vaak vormen we ons snel een mening, maar nemen we niet de tijd tot echt begrip te komen. Door ons in anderen in te leven, gaan we ze beter begrijpen en kan er zoiets als een gezamenlijk speelveld ontstaan. Recht en rechtvaardigheid krijgen dan een fris, levendig karakter.


Meer weten: De ontwikkeling van de mensheid verloopt in fasen, kent voorlopers en groepen die zich trager ontwikkelen. De slimme Odysseus, Rachel en Jacob liepen voor. Pas vele eeuwen later kreeg het denken een bredere verspreiding. Ons verstand heeft ons kennis en welvaart gebracht. Tegelijkertijd lopen we tegen de grenzen van het verstand aan. Nu belangrijke waarden in de knel komen, hebben we dringend compassie, integriteit en een sterk geweten nodig.
Meer doen: De digitale wereld stimuleert zwart wit denken. Wil je een genuanceerde blik ontwikkelen, dan helpt het om je mening te parkeren en eerst op zoek te gaan naar de positieve punten in een abject plan of persoon. Een oefening vind je hier.
Dit bericht werd geplaatst in filosofie en antroposofie, mythen en magie, sociale kunst en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s