Een verkwikkend gesprek

‘Waar kom je vandaan?’ vroeg de koning. ‘Uit de rotskloven waarin het goud woont,’ antwoordde de groene slang. ‘Wat is heerlijker dan goud?’ vroeg de koning vervolgens. ‘Het licht’, antwoordde het dier. ‘Wat is verkwikkender dan licht?’ klonk daarop. ‘Het gesprek’, zei de slang. Glimlachend diepten we deze drie vragen uit onze herinnering op. Ze stammen uit Het Sprookje dat Goethe zes jaar na het begin van de Franse revolutie schreef, nadat hij met zijn vriend Schiller de gebeurtenissen rond die bloedige omwenteling had bestudeerd. 

Er valt nog een vierde vraag te stellen, want waarom verkwikt het gesprek?

In elk project wat ik heb uitgevoerd, speelde het gesprek een centrale rol. De tijd waarin mensen in eenzaamheid hun gedachten konden uitspinnen om die vervolgens als technocraten in projecten uit te rollen, is voorbij. Het is belangrijk dat we een vervolgstap zetten en onze gedachten met anderen delen voor we tot actie overgaan. Dat delen doen we in dialogen en groepsgesprekken. 

Idealiter kent een groepsgesprek geen hiërarchie, maar wel een gespreksleider. Die zorgt ervoor dat iedere deelnemer de gelegenheid krijgt om zijn draad bij het gesprek aan te knopen. Idealiter beschikken alle deelnemers aan het gesprek over drie vaardigheden: concentratie op de eigen inbreng, luistervaardigheid en een zekere fantasie. Concentratie heb je nodig om je eigen draad vast te houden, want als je even niet oplet, raakt ze verward of breekt ze. Die vervelende ervaring kent iedereen wel. Dan ben je halverwege een zin de draad ineens kwijt. Bij luistervaardigheid draait het juist om de liefdevolle overgave aan anderen. Kleine kinderen kunnen dat uitstekend, maar wij volwassenen hebben het daar moeilijk mee. Zeker als we de mening van anderen niet delen. Toch is die overgave essentieel. Een gesprek kan pas vruchtbaar zijn, als concentratie en overgave elkaar afwisselen. 

Komt die afwisseling tot stand, dan vormt het gesprek als het ware een beweeglijk, kleurrijk weefsel, waarin gezamenlijk gedragen toekomstbeelden kunnen opflitsen. Het zien daarvan vraagt fantasie en tegenwoordigheid van geest. Het boeiende van zulke beelden is dat ze niet uit het verleden stammen, maar ons als een geschenk uit de toekomst tegemoet vloeien. Die plotselinge blikverruiming heeft een verfrissende en verkwikkende werking. In het midden van de kring ontspringt een bron.

Water stroomt ons tegemoet

Om dit verfrissende effect beter te begrijpen, keerden Lisette en ik aan het einde van ons gesprek weer naar Goethe terug. Als je zijn beeldrijke sprookje op je in laat werken, ontdek je dat de groene slang ook iets over die verkwikkende werking van het gesprek heeft gezegd. 

Een goed gesprek geeft energie omdat we weer een toekomst voor ons zien. Die toekomst is de vrucht van de liefdevolle overgave aan de gedachten van anderen. Liefdevolle overgave is hierin het sleutelwoord. Zonder haar blijft ieder bij zichzelf en verstart de toekomst. Dan zullen conflicten en tweespalt blijven dreigen. Zien we echter een inspirerend toekomstbeeld voor ons, dan toont de liefde ook haar scheppende kant. Een inspirerend toekomstbeeld nodigt tot actie uit. Aan de hand van een gezamenlijk gedragen toekomstbeeld kunnen wij scheppers worden van een nieuwe werkelijkheid. Doen we dit aan de hand van gezamenlijke toekomstbeelden, dan werken onze acties verbindend en helend. 

Die liefdevolle, scheppende overgave aan de toekomst vinden we bij Goethe. Aan het einde van het sprookje vertelt de oude man wat de slang hem toegefluisterd heeft: “De liefde heerst niet, maar zij schept en dat is meer.”

2 reacties

  1. Wat een mooi artikel! En hoe leuk om de Groene Slang hier weer tegen te komen, vooral met de vierde vraag erbij en ook met het weven dat na het spinnen komt,,,sterke beelden, dankjewel Annemarie!
    (we kennen elkaar niet maar ik heb je online gevonden, via dialoog.net ;))

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s