Woede

Verontwaardiging en woede zijn voorbeelden van emoties die ons verhitten en de regie makkelijk overnemen. Krop je ze op, dan dooft het vuur dat in zulke hete emoties woedt niet. De kans is groot dat je boosheid zich in de vorm van wrok of haat vastzet en op een onverwacht moment weer oplaait. Daarom is het belangrijk dat je de energie van hete emoties gebruikt. Maar dan wel constructief, getemperd en gepast.

Wat verontwaardiging kan bewerkstelligen, beschreef de Joods-Amerikaanse schrijver Elie Wiesel (1928-2016) in zijn millennium-lezing. Hij vertelde zijn toehoorders over de dag waarop Amerikaanse soldaten hem in 1945 uit het concentratiekamp Buchenwald bevrijdden. Ruim vijftig jaar later was hij nog steeds dankbaar voor de verontwaardiging die hij toen in de ogen van zijn bevrijders had gezien. Precies die emotie gaf hen de energie om een misstand aan te pakken. Woede en verontwaardiging zetten tot actie aan, terwijl lauwe onverschilligheid ons passief maakt. Ook de Franse filosoof Stéphane Hessel (1917 – 2013) pleitte in zijn boek Indignez-vous! voor een herwaardering van de verontwaardiging. Volgens hem maakt ze ons sterk en strijdvaardig. Laat ze ons deelnemen aan de historische ontwikkeling naar groeiende vrijheid, rechtvaardigheid en verantwoordelijkheid. Dit doel rechtvaardigde in zijn ogen vreedzame opstand en verzet. Ook Hessel waarschuwde tegen een onverschilligheid die maakt dat we onze schouders ophalen, wegkijken met de woorden: “Ik kan er niets aan doen, ik red me wel.”

Kennelijk geeft verontwaardiging ons de energie tot verandering. Tegelijkertijd weten we dat woede in blinde razernij kan ontaarden. In de oudheid werd de gramschap van de godheid dan ook in alle culturen gevreesd.

De omgang met verontwaardiging en woede luistert nauw. Uit je je gram onbeheerst, dan kwets dit anderen en stomp je geleidelijk af. Onderdruk je je woede, dan groeit ze makkelijk tot wrok en haat uit. Beide situaties resulteren in ongepast, ongetemperd geweld. Verbaal geweld verruwt een samenleving. Vandalisme verwoest cultuurgoed. Fysiek geweld kost levens. Dankzij de energie van de woede kunnen we beschavingen bouwen en verwoesten. Het is tijd dat we leren om de woede constructief in te zetten.

Terug naar de inhoudsopgave van “Start to Change the World!”