Verschillende motieven

In de piramide van Maslov en in het boek “Prioriteiten” van Stephen Covey zijn hiërarchieën van behoeften uitgewerkt. Kort samengevat komt het erop neer dat ieder mens behoeften heeft die met zijn fysieke lichaam, zijn sociale leven, zijn mentale ontwikkeling en met zijn spiritualiteit samenhangen. Aan deze behoeften ontleen je je motieven. Een bij jou passende mix ervan, zorgt voor een gelukkig leven.

Het woord hiërarchie duidt op een rangorde. Dat wil echter niet zeggen dat je spirituele behoeften, puur omdat ze hoger in Maslovs piramide staan, het zwaarst wegen. Integendeel. Wel is het zo dat je je krachten over het algemeen pas aan ‘hogere’ behoeften kunt wijden als er aan je fysieke en sociale behoeften is voldaan. Ziek, moe of hongerig kun je niet aan het werk.

piramide_van_maslow

 

de piramide van Maslov, bron wikipedia

 

 

In de onderstaande tekst zijn de behoeften in vier groepen onderverdeeld: fysieke, sociale, mentale en spirituele behoeften. Als je de tekst doorleest, zie je gauw genoeg wat de overeenkomst met de piramide van Maslov is.

Fysieke behoeften

Onder fysieke behoeften vallen je lichamelijke behoeften en je behoefte aan veiligheid en zekerheid. Je kunt daarbij denken aan de behoefte aan eten, drinken, medische hulp, een dak boven je hoofd en een bed om in te slapen. Zo lang deze elementaire behoeften niet zijn vervuld, blijven ze je aandacht trekken. Vaak is dat stressvol, maar het kan gek genoeg ook heel ontspannend zijn. Dat laatste merk je bijvoorbeeld tijdens een survival tocht of op een kampeervakantie in onbekend terrein. Mijn partner en ik trekken rond zonder vooraf iets te reserveren. Waar we ’s avonds zullen slapen en eten, is onbekend. Dat maakt het reizen spannend, maar tegelijkertijd ontspant het ons omdat iedere gedachte aan werk snel verdwenen is.

Toch kun je je fysieke behoeften wel degelijk verwaarlozen. Een jaar of tien geleden ontdekte ik plotseling hoe groot mijn pensioengat was. Eerder had ik daar totaal geen acht op geslagen. Ik heb er voornemens aan ontleend en ben er stelselmatig actie op gaan ondernemen. Het resultaat van al die kleine acties is dat mijn financiën nu op orde zijn. De basale zekerheid die dat genereert, is fijn. Zijn je fysieke behoeften vervuld, dan zul je je gezond, veilig en zeker voelen. Daarmee heb je een goede basis gelegd.

Sociale behoeften

We zijn groepswezens en verlangen ernaar erbij te horen. In de praktijk doen we dat ook. We hebben verwanten, dorpsgenoten, huisgenoten, collega’s, klasgenoten, teamgenoten, vrienden etc. In zulke groepen ervaren we saamhorigheid, gezelligheid, verbondenheid of collegialiteit. Als je sociale behoeften niet worden vervuld, gaan gevoelens van eenzaamheid je dag kleuren.

Weten dat je groepsgenoten je hoe dan ook accepteren, is voor veel mensen een voorwaarde om zichtbaar te worden. Ik ken organisaties waarin mensen dit niet durven omdat ze bang zijn een fout te maken en vervolgens ontslagen te worden. Jammer, want de creativiteit daalt dan snel tot een nulpunt en het duurt niet lang voor ook de inkomsten een dalende curve laten zien. Dat is een heilloos pad dat tot steeds meer ontslagen leidt.

Mentale behoeften

Waarom volg je een cursus, lees je de krant en hoor je graag het laatste nieuws? Omdat je nieuwe kennis en vaardigheden wilt opdoen. Krijg je hier te weinig gelegenheid voor, dan kun je je gaan vervelen.

In onze fysieke en sociale behoeften verschillen we maar weinig van elkaar. We willen allemaal onze honger stillen en doen dat het liefst in het gezelschap van mensen die ons dierbaar zijn. In onze mentale behoeften gaan we ons wat meer van anderen onderscheiden. De een heeft veel behoefte aan variatie, de ander minder. De ene houdt van kunst, bezoekt in zijn vrije tijd musea en gaat graag naar een concert, terwijl een ander het liefst in zijn tuin werkt en nieuwe planten uitpoot. Sommige mensen gaan bestuurlijk werk doen en genieten daarvan. Anderen hebben juist een hekel aan vergaderen en coachen veel liever het plaatselijke jeugdteam. Het gevolg is dat de waarden die met onze mentale behoeften samenhangen, uiteen lopen.

Ondanks die uiteenlopende mentale behoeften hebben we allemaal de wens ons te bekwamen en erkenning voor ons werk te krijgen. Ontbreekt die feedback, dan voelen we ons op een gegeven moment niet gezien en slecht gewaardeerd.

Spirituele behoeften

Je spirituele behoeften hangen samen met je persoonlijke levensdoel. Ieder mens wil een bevredigend antwoord op zijn levensvragen vinden en een blijvend resultaat nalaten. Je spirituele behoeften maken je uniek. Je kunt er levensmotieven aan ontlenen die zo krachtig zijn, dat je heel nieuwe dingen in de wereld zet.

Kunstenaars leven ons dit voor en blijven tot op hoge leeftijd creatief.

Geluk dankzij een passend evenwicht

Zijn je fysieke en sociale behoeften niet voldoende vervuld, dan is de kans groot dat je je niet lekker in je vel zit en kunnen pijn, zorgen en eenzaamheid je geluk overschaduwen. Lukt het je om die basisbehoeften te vervullen, dan ligt er een stevige basis onder je bestaan en zul je je een tijd lang heel gelukkig en tevreden voelen. Maar de mens is een vreemd wezen. Dit rustige geluk mondt al snel in verveling en onrust uit. Onderzoek in dat geval eens wat je mentale en spirituele behoeften zijn.Vervulling van die behoeften zal al snel tot meer plezier en wakkerheid leiden. Verzuim je dit, dan kan je leven op de langere duur zijn zin verliezen.

Vind je een balans tussen de verschillende soorten behoeften, dat leidt dit tot wat de klassieken een gelukt of gelukkig leven noemden.

Soms verkeren we in de gelukkige situatie dat er wel drie of vier verschillende behoefteniveaus tegelijkertijd vervuld worden. Een etentje met vrienden die van een goed gesprek houden, is voor velen het summum van geluk. Krijg je dan ook nog de gelegenheid iets over je levensmotief te vertellen, dan kan zo’n avond een hoogtepunt vormen. 

Welke combinatie van activiteiten maakt jou het gelukkigst?