Oogsten

Oogsten doe je door op je handelen terug te blikken. Je kunt daar het beste een dagelijkse activiteit maken. Iedere dag vormt een mini-energiecurve waarbij je ’s morgens verfrist wakker wordt en ‘s avonds moe gaat slapen. Dat maakt de avond voor veel mensen het geschiktst voor een terugblik. Ik doe dit nu ruim veertig jaar, en merk dat het me veel heeft opgeleverd. In tijden waarin ik minder goed in mijn vel zat of iets in mijn leven wilde veranderen wil, hield ik een dagboek bij waarin een of meer vragen centraal stonden. Ik houd mijn notities kort, maar het opschrijven ervan helpt me mijn gedachten te ordenen en gaandeweg de essentie uit een vraagstuk te destilleren.

Oefening         terugblik op je handelen

Het geheim van een goede terugblik schuilt in de vraag die je stelt. Een goed geformuleerde vraag geeft je de energie voor je onderzoek. Om je een indruk te geven van het effect dat je met een goede terugblik kunt bereiken, geef ik je twee voorbeelden van vragen waarop ik het antwoord zocht. Centraal in mijn zoektocht stonden waarden en de manier waarop ik die gestalte gaf.

Leren pauzeren

Rond mijn 45ste constateerde mijn huisarts dat mijn bloeddruk veel te hoog was. Omdat ik vermoedde dat dit met mijn dagindeling samenhing, vroeg ik me ’s avonds af hoe en wanneer ik de afgelopen dag had gepauzeerd. Zo merkte ik dat de pauze er die dag vaak bij ingeschoten was. Toen ik dat ontdekte, laste ik regelmatiger een pauze in. Ook schroefde ik het aantal projecten dat ik aannam terug. Stapje voor stapje vertaalde ik de waarde gezondheid naar praktisch handelen. Het effect van deze veranderde gewoonten was dat mijn bloeddruk daalde en laag bleef.

Zoeken naar zin

Toen ik de zestig naderde, realiseerde ik me dat ik al maanden geen plezier meer in mijn leven had. Zo rond je 60ste is er vaak sprake van een belangrijk levensmotief dat je tot een afronding wilt brengen. Om dat motief te vinden moet je een grotere tijdspanne overzien. Die terugblik op mijn levensloop bracht me bij een breed onderzoek waaraan ik mijn leven lang met groot plezier had gewerkt. Steeds had mijn inzicht zich verruimd. Misschien was dit het moment om het eindelijk uit te schrijven. Dankzij de feedback van een aantal jongeren, besefte ik dat mijn teksten vooral kort moesten zijn. Daarom startte ik een blogsite. Twee jaar lang publiceerde ik regelmatig een blog. Het leidde tot boeiende gesprekken, artikelen, lezingen en workshops. Geleidelijk kreeg ik weer meer plezier in mijn leven. Zo’n levensmotief overstijgt het niveau van waarden die met je fysieke gezondheid, je sociale leven of je behoefte aan waardering en erkenning samenhangen. Zo’n waarde ontleen je aan je unieke identiteit. Door je levensloop als geheel te bekijken, krijg je daar meer zicht op.

Geperverteerde motieven

Soms ondersteunt je gedrag je waarden nog steeds, andere keren is de werkelijkheid zo veranderd, dat een handeling nu haaks op die oorspronkelijke waarden staat. Toen ik ging roken bijvoorbeeld, deed ik dat om bij een groep te behoren. In de loop der tijd raakten de schadelijke effecten van het roken bekend, en mocht je in veel organisaties alleen nog buiten op de gang roken. Buiten de groep dus. Mijn oorspronkelijke motief – bij de groep willen horen – was ik allang vergeten. Als verslaafde had ik behoefte aan een sigaret en baalde ik ervan als ik tot een pauze in de vergadering moest wachten voor ik op de gang mocht roken. Zonder dat ik dit gemerkt had, was mijn eerdere valide motief in zijn tegenbeeld veranderd. Nu plaatste het roken me niet in, maar buiten de groep. Het illustreert dat er aan je gedrag ook een geperverteerd motief ten grondslag kan liggen.

Wat is voor jou van waarde?

Hoe verwerkelijk je je waarden in de weerbarstige dagelijkse praktijk?