Het scheppen van ruimte

Sinds drie weken is het in Frankrijk geel tegen groen. Terwijl de groene elite over het einde van de wereld praat, maken de dragers van gele hesjes zich zorgen over het einde van de maand. Beide groepen begrijpen elkaars gedrag niet en de dialoog mist. Ook rond andere thema’s komen groepen mensen lijnrecht tegenover elkaar te staan. Het leidt tot heftige emoties en uitbarstingen van geweld. Politici en beleidsmakers komen in dit mijnenveld voor duivelse dilemma’s te staan. Wat we op macroniveau zien, gebeurt ook op kleinere schaal. Hoe lossen we zulke dilemma’s op?

Aan de TU Delft leerde ik dat architecten ruimten scheppen en dat elk mooi gebouw ook een geestelijk fundament heeft. Beide uitgangspunten kun je naar het sociale leven vertalen. Door met compassie waar te nemen, schep je innerlijk ruimte voor anderen en groeit je inzicht. Aan zulke levendige inzichten kun je vervolgens motieven ontlenen, die het geestelijke fundament voor doelbewuste acties vormen. Door uit inzicht te handelen, kun je helende initiatieven ontplooien en bestaande culturen stapsgewijs omvormen. Precies die constructieve, innerlijke beweging van inzicht naar initiatief, beschreef Rudolf Steiner in zijn motto van de sociale ethiek. Door de effecten van je handeling te evalueren, stel je je beeld bij en breng je een heen en weer gaande beweging op gang.

Levend met dit motto ervoer ik dat individu en gemeenschap idealiter op deze ademende manier met elkaar verbonden zijn. Mist dit liefdevolle ademen van aandacht, dan vallen we in partijen uiteen. Hoe scheppen we innerlijk ruimte voor de harte-longeslag die ons met het grote geheel verbindt?

Het thema is actueel. Ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van de Club van Rome (*1968) is Come on gepubliceerd. Het beschrijft de grenzen aan de groei en stelt de wens naar een nieuwe filosofie centraal. Een filosofie van evenwicht tussen individu en het grotere geheel. Net als in de zestiger jaren is de culturele voorhoede de tijd van pure ratio voorbij. Ze zoekt ruimte voorbij het dorre meten, wegen en tellen. Hoe krachtig mensen zijn die op grond van hun idealen een bestaande cultuur herscheppen, lees je in Twee miljoen cultureel creatieven.