Ademen van licht of aandacht

Als twintiger las ik in een voordracht van Rudolf Steiner over een proces dat hij het ademen van licht noemde. Het was een taaie, moeilijk toegankelijke voordracht die me tegelijkertijd fascineerde, want Steiner beschreef er een toekomstperspectief in waaraan ik graag wilde bijdragen. Krijgen we deze ademhaling onder de knie, dan is het mogelijk om een nieuwe, Michaëlische cultuur te scheppen. Ik las deze voordracht uit De missie van Michaël (GA 194, voordracht 6) regelmatig opnieuw en mediteerde op delen van de tekst. Ongeveer tien jaar later ondervond ik dankzij een overweldigende, religieuze ervaring dat het ademen van licht ons met de geestelijke wereld verbindt. Nog weer jaren later begon ik te begrijpen hoe we dankzij die hernieuwde verbinding met de geest nieuwe impulsen kunnen geven aan wetenschap, kunst en cultuur.

We kunnen ons denken en handelen tot leven wekken! En dat heeft effect op opvoeding en onderwijs, op onze gezondheidszorg en op de manier waarop we onze cultuur vormgeven.

Een doorgaande lemniscaat

Je kunt dit ademen van licht als een lemniscaat uitbeelden. Ook Steiner gebruikte deze vorm hiervoor. Deze wiskundige figuur heeft een bijzondere eigenschap. Als je haar op de grond tekent en met een uitgestrekte rechterarm de vorm loopt, merk je dat je arm in de ene lus naar binnen gericht is, en in de andere lus naar buiten. Kijk je al lopend naar je rechterhand, dan wisselt je blikrichting op het kruispunt van binnen naar buiten en vice versa. Op een vergelijkbare manier kun je je aandacht afwisselend richten op de voorstellingen in de spiegel van je ziel en op de wijde wereld daarbuiten.

De rode lus van de lemniscaat is verbonden met je handelen in de buitenwereld. Veel van ons dagelijkse handelen verloopt routinematig. We zijn er met onze aandacht niet helemaal bij en denken ondertussen aan totaal andere dingen. Verricht je een handeling daarentegen aandachtig, dan kun je haar een unieke draai geven en haar zelfs tot een kunstzinnig initiatief verheffen. Ga ik af op mijn eigen ervaring hiermee, dan handel ik in dat geval op grond van waarden. Waarden zijn immaterieel, eeuwig en onveranderlijk. Dat maakt ze geestelijk van aard. Alleen dankzij een scheppende handeling krijgen ze hier op Aarde vorm en kunnen we ze met behulp van onze zintuigen ervaren. Schoonheid, gezelligheid, vrijheid, veiligheid en duurzaamheid: het is slechts een greep uit de grote verzameling van waarden die ons tot een scheppende handeling kunnen motiveren.

De blauwe lus van de lemniscaat hangt samen met de voorstellingen die je in je innerlijk vormt. Kennis, inzicht en ervaring dank je aan deze blauwe kant van jezelf. Door onbevangen waar te nemen en daarover na te denken, kun je levendige innerlijke beelden vormen. Een onderzoekende levenshouding en de bereidheid om op de effecten van je handelen te reflecteren, vergroten je je kennis en inzicht. Afhankelijk van je onderzoeksterrein leidt dit tot groeiende levenservaring of tot groeiende kennis in de natuurwetenschap, sociale wetenschap of geesteswetenschap.

In het midden van de lemniscaat, precies op de overgang van binnen naar buiten en vice versa vinden we een palet aan gevoelens, variërend van tere onbevangenheid tot krachtige emoties als woede en angst. Mij helpt het om een onderscheid te maken tussen gevoelens die me verkillen en gevoelens die een verwarmend effect op me hebben. Het maakt veel uit of we uit koele berekening of uit compassie, enthousiasme of liefde voor het beoogde resultaat handelen. Natuurlijk is het belangrijk om ook bij dat laatste de menselijke maat in het oog te houden.

In opvoeding en onderwijs

Ook het vrijeschoolonderwijs is op dit ademen van licht gebaseerd. Veelzeggend is de spreuk die de leraren ’s morgens spreken:

Uit de geestelijke wereld is dit kind tot u neergedaald. Gij zult zijn wezen tot klaarheid brengen. Van dag tot dag. Van uur tot uur.

In deze ochtendspreuk is sprake van een zich opnieuw incarnerend wezen. Ziel en geest van het kind dalen geleidelijk naar de Aarde af en omzweven zijn lichaam. Het is de taak van de opvoeder om een harmonische verbinding tot stand te brengen tussen lichaam, ziel en geest van het aan hem toevertrouwde kind. Ritmen spelen daar een belangrijke rol bij. Concreet komen die tot uiting in de dag- en weekindeling, in de afwisseling van concentratie en ontspanning, in de rol van het nachtleren en in de aandacht voor de kringloop van het jaar.

Meer lezen

Start to Change the World!  gaat geleidelijk meer informatie over het ademen van licht bevatten. Tot het zover is, kun je terecht bij de volgende artikelen:

Terug naar de inhoudsopgave van “Start to Change the World!”