Botsende waarden

Steeds vaker komen groepen mensen lijnrecht tegenover elkaar te staan. Bij de Brexit, de shut-down in Amerika, de omgang met immigranten en bij de thematiek rond economische groei versus duurzame ontwikkeling. Het leidt tot heftige emoties, zorgen en verbaal geweld. Soms zelfs tot opstand en chaos op straat. Tweets en oneliners kunnen de kloof tussen partijen niet dichten. De dialoog mist. Zorgwekkend is bovendien de opkomst van de ‘sterke man’.

Een bruikbare ingang tot deze problematiek vond ik door de opstand van de gele hesjes in Frankrijk te onderzoeken. Mijn onderzoeksmethode voerde me van de zichtbare feiten naar waarden die al tijdens de Franse revolutie klonken.

Eerst keek ik naar de karakteristieken. Naar dat wat zichtbaar en hoorbaar is. In november 2018 kondigde de Franse regering aan dat de brandstofaccijns per 1 januari omhoog zou gaan. De achterliggende reden was het algemeen belang op de lange termijn. Veel Fransen reageerden geprikkeld op deze mededeling. Begrijpelijk, want vooral de plattelandsbevolking heeft zijn auto hard nodig. Een verhoging van de brandstofprijs treft hen dan ook zwaar. Zoals een drager van een geel hesje het kernachtig formuleerde: ‘Zij praten over het einde van de wereld, wij over het einde van de maand”. Gele hesjes keken dus niet naar het algemeen belang op de lange termijn, maar naar hun behoeften op de korte termijn.

Zo waren er meer karakteristieken die lijnrecht tegenover elkaar stonden. Gele hesjes gingen de straat op en lieten luidruchtig van zich horen. Eind november hadden zij de steun van 84% van de Fransen. Hun president reageerde kritisch op het protest en zette 80.000 gendarmes in om chaos en plundering te voorkomen. Daarna liet Macron zich enige tijd zien noch horen. In rap tempo verloor hij hierdoor steun. Pas eind 2018 verscheen hij op TV. Statig achter zijn bureau zittend, deed hij in alle rust een aantal toezeggingen aan het volk. Dat bracht een cruciale wending teweeg. De steun voor de gele hesjes nam snel af en bij de opening van het Grand Debat National in januari kreeg Macron een staande ovatie van 600 burgemeesters.

De zaak is in beweging. Gelukkig maar, want kijken we naar de karakteristieken van Frankrijk, dan is dit de vijfde belangrijke revolte sinds de Franse revolutie. Stuk voor stuk hadden die volksopstanden een grote impact op de rest van Europa.

Nadat ik zo de karakteristieken van regering en gele hesjes had vergeleken, onderzocht ik welke beelden die karakteristieken bij me opriepen.Dat waren er twee. Eerst zag ik een piramide voor me. Eén man zette 80.000 gendarmes in om de protesten van de Fransen in te tomen. Daarna zag ik de mierenhoop voor me waarin ik als kind met een stok had gepord en chaos teweeg had gebracht. De meeste rode bosmieren brachten snel hun larven en eieren in veiligheid. Andere klommen dapper tegen mijn blote benen op en beten me. Onder die ogenschijnlijke chaos lag orde.

Met elk beeld hangt ook een opvatting samen. De piramide representeert een samenleving waarin de staat het algemeen belang voor ogen houdt en top-down regeert met het doel vrede en geluk op de langere termijn te waarborgen. De vervorming van die opvatting is de dictatuur: De onrechtvaardige repressie door enkelingen, zoals die nu in de wereld opnieuw de kop opsteekt.

De mierenhoop met haar nijvere bewoners representeert een samenleving met een groot gemeenschapsgevoel. Brengt iemand hun manier van leven in gevaar, dan bijten ze terecht van zich af. Opstand is kortom een recht. Ook deze opvatting kent een vervorming, want als gemeenschapsgevoel en overkoepelend gezag ontbreken, dan gaan krijgsheren elkaar de macht betwisten en ontstaan er failed states.

Er is nog een derde opvatting mogelijk. Waarom plaatsen we de strijdende partijen eigenlijk niet gelijkwaardig naast elkaar? Zoals de verticale banden in de Franse vlag?

In mijn fantasie zie ik in het koel rationele blauw machthebbers die de belangen van hun hele bevolking in gedachten houden. In het warmbloedige rood een bevolking die vrij is om constructief te handelen. Belangrijk is dat de lange termijn belangen en de korte termijn behoeften gelijkwaardig zijn. En dan komen we bij de witte, middelste band in de Franse vlag. Die staat voor een rechtsleven waar de geest van de wet belangrijker is dan de dorre, droge letter.

Dit bericht werd geplaatst in bewustzijnsontwikkeling, crises en conflicten, sociale kunst, tweedeling ziel, samenleving en getagged met , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s