Bron van gulheid en gastvrijheid

In mijn studietijd liep ik een half jaar stage bij een architectenbureau op de Antillen. We werkten in een souterrain en hadden het strand achter het huis op ooghoogte. Keken we van onze tekentafels op, dan zagen we de Caribische Zee dertig meter verder wenkend golven. Omdat ik in september startte, sloeg ik een Hollandse herfst en winter over. In plaats daarvan maakte ik lange dagen onder een airco en genoot ik tijdens lome siësta’s van zon en zee. De warmte wende snel. Tegen Sinterklaas ging het me zelfs vervelen. Die winter miste ik de lange schaduwen en de bijtende vrieskou. Toen ik eind februari terugvloog, verheugde ik me zo op de kou, dat ik al voor de landing mijn shirt voor een wintertrui wisselde.

In ons gematigde klimaat strooit de zon van maart tot oktober haar geschenken kwistig rond. Eerst schiet het groen de grond uit, reiken planten hun bloemen omhoog. Na midzomer, als het licht al in kracht afneemt en de warmte ons vertraagt, laten plant en boom hun vruchten steeds zwaarder hangen. Dan nadert de oogsttijd en komt het halve jaar waarin de vitaliteit domineert tot een kleurrijke afronding.

Die afwisseling van seizoenen noopt tot vooruitzien en voorraadvorming. Tegenwoordig merken we dat nauwelijks meer, maar vroeger moesten mensen zich goed op de winter voorbereiden. Ze moesten het graan bergen, de vruchten oogsten, het varken slachten. Op de oogst volgde steevast een tijd van drogen en inmaken, van roken en zouten. Zolang de landbouw domineerde, had het tijdsverloop een cyclisch karakter. Activiteiten die met voedsel, onderdak en kleding samenhingen, wisselden per seizoen. Een ketting van landbouwfeesten sierde het jaar en kleuren onze kalender nog steeds.

Voor de vroegere Keltische bewoners van Europa eindigde het jaar eind oktober, als alle oogst geborgen was en de avond viel. Een mythe beschreef hoe hun zonnegod Lugh met oudjaar in het dodenrijk arriveerde. De zonnekracht stierf en liet de aarde duister en koud achter. Wekte Lugh diep in de aarde de doden op? Het verhaal gaat dat de scheidslijn tussen levenden en doden met nieuwjaar flinterdun was. In de nacht van Samhain waarden buiten geesten rond en herdachten de Kelten hun geliefde doden. Tegelijkertijd hielden ze vijandige geesten buiten door naast de deur iets van hun rijke oogst neer te zetten.

Keltische gewoonten mengden zich met nieuwere gebruiken. Samhain is gekerstend en leeft opgesplitst voort in Halloween, Allerheiligen en Allerzielen. Halloween is afgeleid van All Hallows Eve, de avond voor Allerheiligen. Oeroude griezeligheid en compassie leven in dit feest voort. In buurlanden gaan kinderen verkleed langs de deur. Ze bellen aan, proberen bewoners schrik aan te jagen en roepen “trick or treat”, wat lekkers of ik plaag je. Die bedelgang was ooit noodzakelijk, want met Samhain begon immers de Keltische winter. Was de oogst mislukt, dan konden alleen ruimhartige buren en streekgenoten uithongering voorkomen, want tot maart zou de grond star bevroren blijven.

800px-jack-o-lantern-fr

Jack-o-‘lantern door Mansour de Toth

Dankzij mijn tropenervaring ging ik de seizoenen waarderen en zag ik wat ze ons brachten. Winterse kou spoorde ons aan vuurplaatsen te stichten en binnenshuis voor licht en warmte te zorgen. Tegelijkertijd leerden herfst en winter ons mededogen. Hongersnood lag altijd op de loer. Het is geen toeval dat gulheid in de herfst- en winterfeesten de hoofdrol speelt. In november schonk Sint Maarten de helft van zijn mantel weg, in december vieren we Sinterklaas, met Kerstavond brengt het Christkindl bij onze oosterburen geschenken rond. Binnenshuis is het behaaglijk en geven we elkaar geschenken. Tegelijkertijd wijzen deze feesten ons steeds weer op hen die in de kou staan. Rijk gelaagde, eeuwenoude tradities illustreren wat we voor hen kunnen betekenen.


Meer weten: Voor de Kelten begon de nieuwe dag bij zonsondergang, het nieuwe jaar met de winter. Het Keltische nieuwjaar begon eind oktober met Samhain en duurde tot de lente eind januari aanbrak. Het lentefeest heette Imbolc, een naam die naar drachtige ooien verwijst. Een teken van nieuw leven en van vers voedsel in de vorm van melk en lamsvlees.
Onze feesttradities hebben zich in de loop van millennia ontwikkeld. Germaanse, Keltische, Romeinse en Christelijke invloeden speelden een rol, terwijl tegenwoordig ook de commercie graag aanhaakt. Aan de buitenkant veranderde er vaak veel, terwijl de kernkarakteristieken van een feest opmerkelijk constant bleven.
Iets doen: Door je in de kringloop van het jaar te verdiepen, leer je jezelf steeds beter kennen. Ik verdiep me graag in de achtergronden van feesten. Ze hebben de millennia overleefd omdat mensen ze als zinvol ervoeren. Als je de commerciële glazuurlaag wegbikt, tref je de kwaliteiten aan die een gemeenschap voor haar continuïteit belangrijk vindt. Die kwaliteiten kun je vervolgens in jezelf opwekken.

 

Dit bericht werd geplaatst in bewustzijnsontwikkeling, kringloop van het jaar, mythen en magie en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s