Klappen verwerken

Het leven is niet altijd makkelijk, zeker niet in tijden van tegenslag. Aan een klap kun je zelfs verzuren of verbitteren. Lukt het je echter haar te verwerken, dan proef je dat de vrucht wel bitter was, maar dat haar nasmaak zoet kan zijn.

Afgelopen vrijdag ging ik met mijn partner naar Amsterdam. Het was loom weer, de terrassen waren goed gevuld en op het Museumplein werden de voorbereidingen voor de Uitmarkt getroffen. ’s Middags zou ik op het terras van Grand Café Berlage een vriend ontmoeten die ik jaren niet had gezien. We kenden elkaar van een vereniging, maar waren elkaar nadat ik mijn lidmaatschap had opgezegd uit het oog verloren. Nu hadden mijn columns zijn aandacht getrokken en was het tot deze afspraak gekomen. Ik verheugde me op ons weerzien.

Er bestaat een mooie Duitse uitdrukking voor vriendschappelijk contact: ‘Was sich liebt, das neckt sich’. Necken betekent plagen en getuigt van de milde humor tussen vrienden die beseffen dat ieder zo zijn schaduwkanten heeft. Op plaatsen waar die lichte toets ontbreekt, kan dit vriendelijke necken een hard karakter krijgen en tot botsing, verkettering en afsplintering leiden. Helaas is dit endemisch in veel ideële organisaties[1]. Het illustreert dat het verenigingsleven niet altijd vreedzaam is en het er ook hard aan toe kan gaan. Mijn oude vriend en ik hadden binnen zo’n vereniging klappen geïncasseerd en die elk op onze eigen manier verwerkt. Hij accepteerde dat het karakter van de club wat stram was, maar bleef lid omdat hij kans zag mild en buigzaam te blijven. Een kwaliteit waar lang niet iedereen over beschikt. Uit wat hij me vertelde, constateerde ik dat het hem nu goed ging. Daar was ik blij om. Ik ben vertrokken en heb ze in zekere zin laten barsten. Niet abrupt na de laatste klap, maar aan het einde van het jaar, rustig overwegend in welke mate het lidmaatschap nog bij mijn motieven en de daarmee samenhangende behoeften aansloot. Als je ergens lang lid van bent geweest, verdient de afronding een weloverwogen besluit.

Ik werd vijfentwintig jaar geleden lid omdat ik mijn bewustzijn wilde ontwikkelen, wat een spirituele behoefte is. Wil je je ergens thuis voelen, dan moet er ook aandacht zijn voor je sociale en mentale behoeften. De vrije uitwisseling van ideeën vraagt een veilige bedding, een vriendschappelijk klimaat. Door deuren en ramen wijd open te zetten en regelmatig buitenstaanders uit te nodigen, zorgt een vereniging voor de aanvoer van frisse, nieuwe ideeën. Hebben haar leden een open leerhouding en een onbevangen blik, dan plukt ieder daar de vruchten van. Doordat ik dit zo op een rij zette, ontdekte ik dat het lidmaatschap slecht bij mijn sociale en mentale behoeften aansloot. Ik zei mijn lidmaatschap kortom op. Met sommige leden onderhoud ik nog contact, met anderen is dat verloren gegaan.

Donkere tonen dragen de melodie

Later die middag slenterde ik met mijn partner over het Museumplein waar de repetities voor de Uitmarkt in volle gang waren. Onder het genot van een zak friet met mayo luisterden we naar flarden bluesmuziek en een cantate. Tegen half acht, ruim op tijd om in de stemming te komen, liepen we naar het Concertgebouw voor een uitvoering van de negende symfonie van Mahler.

De componist begon aan zijn negende symfonie te werken nadat hij twee grote klappen had geïncasseerd en zijn leven een laatste wending had gegeven. In 1907 stierf zijn dochtertje aan difterie. Drie weken later hoorde hij dat hij een ernstige hartafwijking had. Dat najaar vertrok Mahler met zijn gezin naar Amerika. Hij verliet Wenen met een aanstelling als dirigent van de New York Metropolitan Opera op zak. Daarom leek de oversteek naar de nieuwe wereld een nieuw begin. Tegelijkertijd was het de aankondiging van de grote afvaart en het sterven.

De negende is de laatste symfonie die de grote componist voltooide. Ze viert het leven in alle hoogten en diepten. Mahler trekt alle registers open om ze vervolgens weer op een paar na te sluiten. De tere strijkklanken van de eerste violiste werden gedragen door een steeds terugkomende, ritmische golfslag van steviger klanken. Toen we na afloop de zaal uitliepen, besefte ik dat Mahler in zijn laatste symfonie ook de tegenslag had verwerkt die hem zo hard had getroffen. En ineens kon ik het leven zien als een broos bootje, een tere melodie op de eindeloze levenszee, die alles draagt en weer in zich opneemt. Steeds opnieuw.

Ja, ook aan tegenslag kunnen we ons ontwikkelen. Misschien wel juist daaraan. Als het ons lukt de klappen van het lot te verwerken, dan metamorfoseert ons leed in het vermogen met anderen mee te leven en hen daardoor te begrijpen. Niet met ons koele, objectieve oog, maar met de ruimhartige wijde blik, die verder reikt dan het eigen wel en wee. Dan weten we ons gedragen door de donkere tonen van een oeroud, alles omvattend zijn en blijkt zelfs het bitterste leed nog zoet te zijn.


[1] Hieronder vallen politieke partijen, kerkgenootschappen en alle andere stichtingen en verenigingen waar je lid van kunt worden. Amnesty International, D’66 en de katholieke kerk zijn wat willekeurig gekozen voorbeelden van ideële clubs.
Dit bericht werd geplaatst in bewustzijnsontwikkeling, levenskunst en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s