Je goud opdelven

Emoties zijn een ware goudmijn voor reclamemakers. Als het ze lukt je gevoelens te bespelen, ben je als was in hun handen. Ga je dit goud zelf opdelven, dan betaalt dit zich driedubbel uit in groeiend inzicht, een rijker gevoelsleven en een grotere keuzevrijheid.

animals-2087102__340

Het effect van emoties kun je goed bij dieren observeren. Onze kat Nala weet dat ze bij de lunch een stukje kaas krijgt. Heeft ze dat gehad, dan is ze tevreden. Op een dag aten we brood met jam. Nala kreeg niets, maar bleef miauwend de aandacht trekken. Terecht, want ze had een gewoonterecht opgebouwd. Echt boos wordt ze als ze een andere kat in onze tuin ziet. Eerst probeert ze de indringer te intimideren. Of het daarbij blijft of dat ze blazend op hem afvliegt, hangt van het gedrag van de buurkat af. Op haar manier begrijpt ze de situatie uitstekend. Met haar emoties en gedrag sluit ze daar instinctief op aan. Zo gaat dat bij dieren en kleine kinderen.

Als volwassenen zo handelen, resulteert dit in primitieve kijk-grijp-culturen, waarin het recht van de sterkste geldt. Angst, woede, bezorgdheid en verdriet gaan het gevoelspalet domineren, terwijl het gedragsrepertoire versmalt tot het simpele grijpen, vechten, verstarren en vluchten.” Zo kunnen we ons in een vijandige omgeving staande houden, maar het lukt ons niet om op grond van dit gedrag een beschaafde samenleving op te bouwen. Daartoe moeten we een beroep doen op zachtere gevoelens als vreedzaamheid, compassie en erbarmen. Dit zijn gevoelens die pas in de luwte tot wasdom komen en met waarden als zorgzaamheid, rechtvaardigheid en gastvrijheid samenhangen. Lang geleden formuleerden priesterkoningen gedragsregels, waardoor ze dit type waarden in de gewoontes en tradities van hun volkeren verankerden. Het waren volksopvoeders, die de willekeur van enkelingen indamden met het doel het welzijn van hun hele volk te vergroten.

Hedendaagse opvoeders weten dat het gedrag van kinderen en jongeren beïnvloedbaar is. Ouders en leraren wekken hun bewustzijn, roepen gevoelens op en veranderen het gedrag van hun pupillen door hen te laten oefenen. Zo zorgen ouders er bijvoorbeeld voor dat hun kind zijn tanden gaat poetsen, met mes en vork gaat eten en zijn poepluier zo vies gaat vinden, dat hij voortaan het toilet bezoekt.

Ook het gedrag van volwassenen gedrag is beïnvloedbaar. Een filmregisseur bijvoorbeeld, kan door combinaties van beeld en muziek emoties oproepen. De eerste regisseur die dit doelbewust deed, was Leni Riefenstahl. In 1935 maakte ze de film Triumph des Willens, die terecht bekend staat als een van de grootste propagandafilms ooit. Riefenstahl sloot met nieuwe technieken feilloos aan op de wens van haar opdrachtgever om grote indruk te maken op een apolitiek publiek.

Het loont de moeite te onderzoeken welke voorstellingen de film oproept, welke emoties ze wekt en wat het gewenste gedrag is. De film begint met een paar tekstblokken op muziek. In enkele woorden vat Riefenstahl de jaren na WO I samen. ‘Twintig jaar na het begin van de Eerste Wereldoorlog, zestien jaar na het begin van het Duitse lijden, negentien maanden na de Duitse wedergeboorte, vloog Hitler opnieuw naar Neurenberg’. Dat hier een reddende engel neerdaalt, ondersteunt ze met de eerste filmbeelden. Minutenlang kijken we op een dicht wolkendek neer. Daaronder zien we eerst de kathedraal van Neurenberg en wat later de schaduw van een vleugel die over de grond scheert terwijl strak geordende groepen door de straten marcheren. Ze zijn op weg naar het manifestatieterrein, waar hun door de hemel gezonden held straks aankomt. De combinatie van beeld en geluid roept deze voorstelling bewust op. Elke scène is erop gericht heftige gevoelens te wekken en bepaald gedrag uit te lokken. De titel Triumph des Willens is veelzeggend. Het gaat hier echter niet om de versterking van de individuele keuzevrijheid, maar om het vertolken van een groepswil. Dit ideaal klinkt aan het slot van Triumph des Willens in de leus: Eén volk, één rijk, één leider. De kans op een authentiek leven is dan natuurlijk wel verkeken.

Deze column illustreert dat de verbindingen tussen je denken, voelen en handelen door je opvoeders zijn gevormd en nog steeds manipuleerbaar zijn. Door je regelmatig op je emoties te bezinnen, knip je de onbewuste verbindingen tussen je denken, voelen en handelen bewust door. Daarmee leer je jezelf en de situatie beter kennen. Het effect is groot:

  • Je ontwikkelt bewustzijn van drijfveren die eerder onbewust werkten;
  • Heb je bewust gekozen motieven, dan zie je meer mogelijkheden om ze in de praktijk te realiseren. Zo ontwikkel je een ruimer handelingsrepertoire.
  • Door je emoties eerst te innen in plaats van ze direct te uiten, nuanceer je je gevoelsleven. Zachtere gevoelens kunnen nu gaan klinken.

De oefening bezinnen op emoties, geeft je meer zicht op je motieven. Vanuit die kennis kun je kiezen tussen het aanpassen van je gewoontes of een innovatieve sprong in het diepe. Een originele kijk op die keuzemogelijkheden vind je in Gaan we de winst verzilveren?


Wil je meer weten over de opbouw van je brein en de effecten van bezinning, lees dan  woede leren hanteren.
Foto: Gayulo op Pixabay.com.

 

Dit bericht werd geplaatst in bewustzijnsontwikkeling, levenskunst en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s