Woede leren hanteren

Woede, wrok en haat vormen een gistende poel waaruit giftige tweets, vandalisme en fysiek geweld oprispen. Het resultaat daarvan is een vergroofde samenleving. Waar komen die emoties eigenlijk vandaan en hoe kunnen we ze beter hanteren?

Emoties zijn heftige gevoelens die in de diepten van je ziel leven en met je temperament verbonden zijn. Sommige mensen hebben een geduldige aard, terwijl anderen juist snel geprikkeld zijn. Om de werking van emoties te begrijpen, kun je het best naar de hersenopbouw kijken. Een bevriend psycholoog vertelde me dat onze hersenen uit drie delen bestaan: ons ‘reptielenbrein’ is het snelst en regelt ons handelen, onze gevoelens en emoties zijn met het ‘zoogdierenbrein’ verbonden, de neocortex vormt als jongste loot de fysieke basis van het denken. In schema ziet dat er zo uit.

  • reptielenbrein                                     instinct en voortplanting;
  • zoogdierenbrein                                 emoties en gevoelens;
  • mensenbrein (neocortex)                 intellect, impulscontrole, planning.

Oefen je je neocortex, dan verwerf je zelfbeheersing en leer je de primaire impulsen van je reptielen- en zoogdierenbrein in te tomen. Dit lukt beter naarmate de neocortex meer is uitgerijpt, wat rond het 28e jaar het geval is. Oefenen loont, want zo lang je jezelf niet beheerst, loop je het risico dat anderen de regie overnemen. Reclamemakers en volksmenners nemen je geraffineerd bij de neus. Ze bespelen je emoties en lokken het door hen gewenste gedrag uit. Door je emoties te doordenken, voorkom je dit. Je vergroot dan je vrijheid en autonomie.

Het doordenken van je emoties levert meer op. Ze vertellen je ook wat je waardevol vindt. De Joods-Amerikaanse schrijver Elie Wiesel (1928-2016) beschreef in zijn millennium-lezing de dag waarop Amerikanen hem uit het concentratiekamp Buchenwald bevrijdden. Zo’n vijftig jaar later was hij nog steeds dankbaar voor de verontwaardiging die hij in hun ogen had gezien. In het vervolg van zijn lezing vertelde hij dat verontwaardiging ons de energie geeft om dingen te veranderen. Ze zet tot actie aan, terwijl lauwe onverschilligheid ons passief maakt. Ook de Franse filosoof Stéphane Hessel (1917 – 2013) pleitte in zijn boek Indignez-vous! voor een herwaardering van de verontwaardiging. Volgens hem maakt ze ons sterk en strijdvaardig. Laat ze ons deelnemen aan de historische ontwikkeling naar steeds meer vrijheid, rechtvaardigheid en verantwoordelijkheid. Dit doel rechtvaardigde in zijn ogen vreedzame opstand en verzet. Ook Hessel waarschuwde tegen een onverschilligheid die maakt dat we onze schouders ophalen, wegkijken met de woorden: “Ik kan er niets aan doen, ik red me wel.”

Kennelijk geeft verontwaardiging ons de energie tot verandering. Tegelijkertijd weten we dat ze ook in razernij kan ontaarden. In de oudheid werd de gramschap van de godheid dan ook alom gevreesd. De omgang met verontwaardiging luistert nauw. Uit je je gram onbeheerst, dan kwets dit anderen en stomp je geleidelijk af. Onderdruk je je woede, dan kan ze tot wrok en haat uitgroeien. Beide situaties resulteren in geweld. Verbaal geweld verruwt een samenleving. Vandalisme verwoest cultuurgoed. Fysiek geweld kost levens. Een onzorgvuldige omgang met verontwaardiging heeft onze samenleving vergroofd. Gelukkig zijn er ook mogelijkheden het tij te keren.

Dankzij de neocortex overwin je het impulsieve, te dierlijke in jezelf. Vaak helpt het om jezelf eerst een vraag te stellen en vervolgens over het antwoord na te denken. Uit de antwoorden die je vindt, leer je wat je waardevol vindt. Aan die waarden kun je motieven, wensen en voornemens ontlenen. Daardoor kun je doelbewuste keuzes maken en een jou onwelgevallige situatie vreedzaam, stap voor stap veranderen.

Dit bericht werd geplaatst in bewustzijnsontwikkeling, emoties hanteren, levenskunst, motieven, ontwikkeling en groei en getagged met , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s